حمد

و در كتاب عيون از حضرت رضا عليه السلام از پدران بزرگوارش از امير المؤ منين عليه السلام روايت آورده كه فرمود: از رسولخدا (ص ) شنيدم مى فرمود: خدايتعالى فرموده : فاتحه الكتاب را بين خودم و بنده ام تقسيم كردم ، نصفش از من ، و نصفش از بنده من است ، و بنده ام هر چه بخواهد باو ميدهم ، چون او ميگويد: بسم اللّه الرحمن الرحيم خداى عزوجلش ميگويد: بنده ام كار خود را با نام من آغاز كرد، و بر من است اينكه امور او را در آن كار تتميم كنم ، و در احوالش بركت بگذارم ، و چون او ميگويد: الحمد لله رب العالمين پروردگار متعالش ميگويد: بنده من مرا حمد گفت ، و اقرار كرد: كه نعمت هائيكه در اختيار دارد، از ناحيه من است ، و بلاهائيكه به وى نرسيده ، باز بلطف و تفضل من است ، و من شما فرشتگان را گواه مى گيرم ، كه نعمت هاى دنيائى و آخرتى او را زياده نموده ، بلاهاى آخرت را از او دور كنم ، همانطور كه بلاهاى دنيا را از او دور كردم .
و چون او ميگويد:الرحمن الرحيم خداى جل جلالش ميگويد: بنده ام شهادت داد: كه من رحمان و رحيم هستم ، من نيز شما را شاهد مى گيرم ، كه بهره او را از نعمت و رحمت خود فراوان ساخته ، نصيبش را از عطاء خودم جزيل و بسيار مى كنم ، و چون او ميگويد: مالك يوم الدين خداى تعالايش ميگويد: شما شاهد باشيد، همانطور كه بنده ام اعتراف كرد باينكه من مالك روز جزا هستم ، در آنروز كه روز حساب است ، حساب او را آسان مى كنم ، و حسنات او را قبول نموده ، از گناهانش صرفنظر مى كنم .
و چون او ميگويد:اياك نعبد خداى عزوجلش مى فرمايد: بنده ام راست گفت ، و براستى مرا عبادت كرد، و بهمين جهت شما را گواه مى گيرم ، در برابر عبادتش پاداشى دهم ، كه هر كس كه در عبادت ، راه مخالف او را رفته بحال او رشك برد. و چون او ميگويد: و اياك نستعين خداى تعالايش ميگويد: بنده ام از من استعانت جست ، و بسوى من پناهنده گشت ، من نيز شما را شاهد مى گيرم ، كه او را در امورش اعانت كنم ، و در شدائدش بدادش برسم ، و در روز گرفتاريهايش دست او را بگيرم . و چون او ميگويد: اهدنا الصراط المستقيم تا آخر سوره ، خداى عز و جلش ميگويد: همه اينها و آنچه غير اينها درخواست كند بر آورده است ، من همه خواسته هايش را استجابت كردم ، و آنچه آرزو دارد برآوردم ، و از آنچه مى ترسد ايمنى بخشيدم

تفسیر سوره حمد - ترجمه تفسیر المیزان

صوت

چو بنده تلاشش به اسم الله آغاز كرد
خدا بهر اتمام كارش در بركتى باز كرد

چو الحمدِ بنده فقط بهر الله بود
سپاس نعم، شكر دفع بلا خاص الله بود

خدا هم برِ آن نعم ، نعمتش بر فزود
ز دنيا و عقباى او هر بلا بر ربود

چو آن بنده رحمان بخواندش پس از آن رحيم
بر او رحمت افزون شد وبخشش هر نعيم

چو سلطان روز جزا را جز الله نديد
سهولت بنزد حسابش بيامد پديد

پذيرفته حق شده هر صوابشْ ، وَ ديد
ز لطف خدا هر گناهش بشد نا پديد

چو در بندگى روى خود سوى ديگر نبرد
ز پاداش او هر حريفى بسى قبطه خورد

چو سختى بپيش آمد و او مددكار جست
جز الله به امداد كارش كسى را نجست

نتنها به سختى كه در هر رخا او نديد
مدد را بدست كسى جز بدست حميد

معين گشت پس این بنده را این خداى كبير
بنزد شدائد هم او را بشد دست گير

طلب كرد پسانگه ز ربش چو او راه راست
زگمراهى و خشم او آن رهى كو جداست

پس اين بنده را مى دهد آنچه او طالب است
و ايمن همى سازدش زآنچه او خائف است